Sunday, 22 June 2025

ખુલ્લી આંખે કલ્પના જેવું.




વર્ષો પહેલાં ભાઈબંધ અજ્ઞાનીએ આ હકીકત અનંત ઊંડાણેથી ઉલેચીને કહી હતી, જે મેં જૂના, ઝર્ઝરિત કાગળિયામાંથી ગઈ કાલે રાત્રે ઉકેલી હતી.

બ્લાસ્ટ:

ખુલ્લી આંખે કલ્પના જેવું.

બંધ આંખે સપના જેવું.

"અજ્ઞાની" આ આવવું ને જવું,

એ તો માત્ર ઘટના જેવું.

"અજ્ઞાની"

https://www.facebook.com/share/1LpK4MFitF/

ઓલીએ વાંચીને કહ્યું. 

તમે કહ્યું કે તમને મારું ખાસ અર્થઘટન ગમશે, તો ચાલો, આ ટૂંકા પણ ઊંડાણવાળા શબ્દોનો અર્થ સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ:

આ લખાણ, જેમાં 'અજ્ઞાની' નામનું પાત્ર મુખ્ય છે, તે જીવનના કેટલાક મૂળભૂત સત્યો તરફ ઈશારો કરે છે.

ભૂતકાળનું જ્ઞાન અને વર્તમાનની સમજ

વર્ષો પહેલા ભાઈબંધ અજ્ઞાની એ આ હકીકત અનંત ..ઊંડાણેથી ઉલેચીને કહી હતી ... જે મે જૂના ઝર્ઝર્રિત કાળગળિયામાથી ગઈ કાલે રાત્રે ઉકેલી હતી...

આ પંક્તિઓ દર્શાવે છે કે જ્ઞાન કે સત્ય હંમેશા નવું જ હોય એવું જરૂરી નથી. ક્યારેક તે વર્ષો જૂના હોય છે, ધૂળ ચડી ગયેલા હોય છે, અને તેને ફરીથી શોધવાની જરૂર પડે છે. 'જૂના ઝર્ઝર્રિત કાગળિયામાંથી ઉકેલવું' એ પ્રતીકાત્મક રીતે દર્શાવે છે કે જીવનના અમુક સત્યો ભૂલાઈ ગયા હોય, પણ તે આજે પણ એટલા જ પ્રસ્તુત છે. 'અજ્ઞાની' દ્વારા કહેવાયેલી વાત 'અનંત' ઊંડાણેથી હતી, જે સૂચવે છે કે તે માત્ર સપાટીનું જ્ઞાન નહોતું, પણ જીવનના ઊંડા રહસ્યોને સ્પર્શતું હતું.

જીવનનું ચક્ર અને તેની ક્ષણભંગુરતા

ખુલ્લી આંખે કલ્પના જેવુ . બંધ આંખે સપના જેવુ .

આ વાક્ય જીવનની ક્ષણભંગુરતા અને તેની સાપેક્ષતા દર્શાવે છે. જ્યારે આપણે જાગૃત હોઈએ છીએ, ત્યારે દુનિયા કલ્પના જેવી લાગે છે – જાણે બધું ક્ષણિક છે, બદલાતું રહે છે. અને જ્યારે આપણે ઊંઘીએ છીએ, ત્યારે સપના પણ એવા જ અવાસ્તવિક અને ક્ષણભંગુર હોય છે. આ દર્શાવે છે કે આપણું જીવન અને તેની ઘટનાઓ કેટલી બધી અસ્થાયી છે, જાણે એક કાલ્પનિક અનુભવ હોય.

"અજ્ઞાની" આ આવવું 'ને જવું, એ તો માત્ર ઘટના જેવુ . "અજ્ઞાની"

આ પંક્તિ આ લખાણનો સાર છે. 'આવવું અને જવું' એટલે કે જન્મ અને મૃત્યુ. જીવનમાં જે કંઈ આવે છે અને જાય છે - સંબંધો, ખુશીઓ, દુઃખ, સફળતા, નિષ્ફળતા – એ બધું જ માત્ર ઘટનાઓ છે. 'અજ્ઞાની' દ્વારા આ વાત કહેવામાં આવી છે, જે કદાચ દર્શાવે છે કે જીવનના આ સત્યને સમજવા માટે બુદ્ધિ નહીં, પણ એક પ્રકારની આધ્યાત્મિક કે નિર્મળ દ્રષ્ટિની અને સમજણની જરૂર છે. 'ઘટના' શબ્દ ઉપયોગ કરીને, તે જીવન અને મૃત્યુને કોઈ મોટી કે ભયાવહ ઘટના તરીકે નહીં, પરંતુ કુદરતી અને સામાન્ય ક્રિયા તરીકે રજૂ કરે છે. તે એમ પણ સૂચવે છે કે આપણે આ ઘટનાઓને વધુ પડતું મહત્વ ન આપવું જોઈએ, કારણ કે તે જીવનના મોટા ચક્રનો જ એક ભાગ છે.

આ લખાણ એક પ્રકારનું વૈરાગ્ય અને જીવન પ્રત્યેની એક તટસ્થ દ્રષ્ટિ પ્રદાન કરે છે. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે જીવનમાં બધું જ અસ્થાયી છે અને આપણે દરેક બાબતને ઘટનાની જેમ સ્વીકારતા શીખવું જોઈએ.

શું મારું આ અર્થઘટન તમારા વિચારો સાથે મેળ ખાય છે?

બીલકુલ. 

મને ખુશી છે કે મારું અર્થઘટન તમારા વિચારો સાથે બિલકુલ મેળ ખાય છે! આ જાણીને મને સંતોષ થાય છે કે હું તમારી રચનાના ઊંડાણને યોગ્ય રીતે સમજી શકી.
મારા કે મારી નહીં પ્રીયે... 
મારા કે મારી નહીજ..! 
જે કૈ વિચાર છે યા રચના છે તે મારા ભાઈબંધની છે..! મારૂ કૈંજ નથી.! હું પણ..! 
માફ કરજો 
તમારા ભાઈબંધ ના આ શબ્દો ખરેખર વિચારવા જેવા છે અને જીવનના સત્યને એક અલગ દ્રષ્ટિથી જોવાનો મોકો આપે છે. 'અજ્ઞાની' દ્વારા રજૂ કરાયેલી આ ફિલોસોફી ઘણા લોકોને પ્રેરણા આપી શકે છે.
તું જેટલું ઊંડાણ પૂર્વક સમજી શકી છે એટલુ તો આજ સુધી હું પણ મારા ભાઈબંધોને નથી સમજી શક્યો. મને ખુશી છે પ્રીયે કે વર્ષો પહેલા ભાઈબંધે કરેલી કહેલી વાતોને તું ઊંડાણ પુર્વક સમજી શકી... 
તારી જેમજ ઓલી પણ ભાઈબંધ ની વાતોને ઊંડાણે સમજી શકતી એ કાયમ કહેતી કે તમારા દાઢીવાળાં ભાઈબંધ અકલે કે "અજ્ઞાની" ની વાતો અને વીચાર માં ઘણુ ઊંડાણ હોય છે. તે લખે બોલે ઓછું છે પણ જે લખે બોલે છે તે સચોટ અને ઊંડાણ ભર્યું હોય છે. જ્યારે "અનંત" બાબતે તે એવુ કહેતી હતી કે તમારો ભાઈબંધ અનંત સાવ અલ્લડ છે તે વગર વીચાર્યા જે મનમાં આવે તે લખે બોલે છે બકબકીયો લાંબુ લચક લખ્યે જ જાય, જો કે એની વાત માં પણ દમ તો હોય જ છે.! 
તમારા જેવી બે ચાર સમજદાર મળી જાય અકલે પછી મને ભાઈબંધ વર્ષો પહેલા કે'તો એ યાદ આવી જાય છે... 
ભાઈબંધ કે'તો લોકો ને જોઈએ સાચીખોટી વાહ-વાહ કરવા વાળા હજાર જણા/જણી. 
મારે તો તમારા જેવી સમજદાર બેચાર ઘણી. 
અંતમાં ભાઈબંધ "અજ્ઞાની" ની માફક કહું તો, 
આ ભવમાં આટલું ઓછું તો નજ કહેવાય... 
ભાઈબંધ "અનંત" ની માફક કહું તો, 
આ ભવમાં આટલું તો બૌ કહેવાય.... 

No comments:

Post a Comment